विभागहरु

महान्यायाधिवक्ताको कार्यालय र मातहतका सरकारी वकील कार्यालयको कामलाई सुव्यवस्थित रूपले सञ्चालन गर्नका लागि सरकारी वकील सम्बन्धी नियमावाली २०५५ को नियम ४ को उपनियम (१ क) बमोजिम देहाय बमोजिमका विभागहरू रहने महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयको कार्य सञ्चालन तथा कार्य विवरण निर्देशिका २०७३ मा उल्लेख गरिएको छः

  • मुद्दा व्यवस्थापन विभाग

  • योजना, अनुसन्धान तथा अनुगमन विभाग

  • कार्यालय तथा जनशक्ति व्यवस्थापन विभाग

  • मानव अधिकार संरक्षण, कानूनी राय तथा सुशासन विभाग

  1. मुद्दा व्यवस्थापन विभाग

           मुद्दा व्यवस्थापन विभागबाट मुद्दा व्यवस्थापनका सम्वन्धमा देहाय बमोजिमका कार्यहरू सम्पादन हुनेछन् :

  1. मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट मुद्दा नचलाउने गरी प्राप्त फाइलहरूमा निकासाको व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  2. मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट मुद्दा चलाउने नचलाउने सम्बन्धमा कुनै कानूनी द्विबिधा वा असुबिधा भएमा त्यसमा आवश्यक छलफल गराउने तथा यस्ता विषयमा महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयबाट दिइने निकासा वा निर्णयमा एकरूपता कायम गर्ने सम्बन्धमा सरकारी वकील बीच आवश्यक नीतिगत छलफल र समन्वय गरी महान्यायाधिवक्ता समक्ष निर्णयका लागि अनुरोध गर्ने र त्यसको सूचना सबै सरकारी वकीललाई प्रवाह गर्ने ।

  3. मुद्दा तथा रिट निवेदनहरूमा प्रभावकारी रूपमा बहस पैरवी गर्न चाल्नुपर्ने सामयिक कदमबारे आवश्यकतानुसार नीतिगत व्यवस्था र व्यावहारिक उपायको तर्जुमा गरी सुझाव दिने ।बहस पैरवी र प्रतिरक्षाको सम्बन्धमा आई पर्ने समस्याहरूको व्यवस्थापन गर्ने ।

  4. सर्वोच्च अदालतबाट समयमा नै साप्ताहिक तथा दैनिक मुद्दा पेशी सूची प्राप्त गरी प्रत्येक दिन दश बजेभित्र सबै सरकारी वकीललाई संप्रेषित गर्ने ।

  5. अदालतबाट बहसको पालो आएको सम्बन्धित सरकारी वकीललाई खबर गर्ने व्यवस्थालाई चुस्त बनाउने र सामयिक रूपमा सुधारका उपाय अवलम्बन गर्दै जाने ।

  6. मातहतका सरकारी वकीललाई अभियोजन सम्बन्धमा परेका द्विविधाको निकासा दिने ।

  7. अभियोजनको स्तर निर्धारणका लागि निर्देशिकाको तर्जुमा गर्ने एवं त्यसको कार्यान्वयन, अनुगमन, मूल्याकंन र परिमार्जन गर्ने तथा अदालतमा सरकारी वकीलले दायर गरेका अभियोगपत्र महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा प्राप्त हुने व्यवस्था गरी त्यसको परीक्षण गरी सुधारका लागि सम्बन्धित सरकारी वकीललाई निर्देशन दिने ।

  8. सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन, पुनरावलोकन र निवेदन दर्ता गर्ने तथा मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट निकासाका लागि प्राप्त भएको मुद्दामा निकासा सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  9. सर्वोच्च अदालतमा साक्षी परीक्षण हुने अवस्थामा सोसम्बन्धी कार्य र तत्सम्बन्धी अन्य व्यवस्थापन गर्ने ।

  10. विभिन्न कार्यालयहरूबाट सर्वोच्च अदालतमा पेश गर्न प्राप्त लिखित जवाफ दर्ताका लागि पठाउने तथा त्यस्ता कार्यालयबाट लिखित जवाफ तयार गर्नु अघि जवाफ लेख्नका लागि सल्लाह लिने परिपाटीको विकास गर्न आवश्यक समन्वय गर्ने लगायत लिखित जवाफसँग सम्बन्धित अन्य व्यवस्थापन गर्ने ।

  11. अदालतमा पेश गर्नुपर्ने बहसनोट बारे बहस गर्ने सरकारी वकीललाई सूचना दिने र सरकारी वकीलले पेश गरेको बहसनोटलाई अभिलेख गरी संस्थागत गर्ने तथा बहसनोट सम्बन्धमा अन्य व्यवस्थापन गर्ने ।

  12. अदालतबाट प्राप्त पेशीको सूचनाहरू समयमै सम्बन्धित महाशाखामा संप्रेषित गर्ने, पेशी अभिलेख व्यवस्थित गर्ने, पेशीमा सरकारी वकीलको बहस र अदालत तथा सरकारी वकीलबाट पेशी हटाएको सूचना अदालतमा पेशीको खबर दिने ब्यक्ति मार्फत प्राप्त हुने प्रणाली विकास गरी अभिलेखीकरण गर्ने र पेशी व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित अन्य कार्य गर्ने ।

  13. पुनरावेदन, निवेदन र दोहो¥याई पाउनका लागि प्राप्त फाइलमा नक्कल कागजातहरू दुरुस्त रहे नरहेको हेरी दुरुस्त गर्न लगाउने लगायत मिसिल फाइल व्यवस्थापन गर्ने ।

  14. सर्वोच्च अदालतबाट भएका सरकारी वकीललाई बहस पैरवीमा मदत पुग्ने महत्वपूर्ण फैसलाहरूको संकलन गरी सबै सरकारी वकीललाई जानकारी गराउने तथा कार्यालयको धभदकष्तभ मा राख्ने व्यवस्था मिलाउने ।

  15. सर्वोच्च अदालतमा दर्ता भएका नेपाल सरकार वादी भएका मुद्दा वा नेपाल सरकारको हकहित समावेश भएको रिटको दर्ता, फैसला, फैसला प्राप्त मिति, फैसलाको संक्षिप्त ब्यहोरा लगायत अन्य आवश्यक अभिलेखीकरण गर्ने ।

  16. सर्वोच्च अदालतबाट भएका आदेश र फैसला प्राप्त भएको तीन दिन भित्र सम्बन्धित विभागबाट फाइल लिई सम्बन्धित निकायमा संप्रेषित गर्ने ।

  17. मुद्दाको वर्गीकरण गरी कुन विभागबाट कुन वर्गीकरणका मुद्दाको बहस पैरवी गर्ने भन्ने निर्णयका लागि महान्यायाधिवक्ता समक्ष पेश गर्ने र तदनुरूप प्राप्त मुद्दा तथा रिटका फाइल सम्बन्धित विभागमा पठाउने ।

  18. मुद्दा र बहस व्यवस्थापन सम्बन्धमा अन्तर विभाग समन्वय र सम्पर्क कायम गर्ने ।

  19. मुद्दा र बहस व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विषयमा सुधारका लागि महान्यायाधिवक्ता समक्ष सिफारिस र सुझाव दिने ।

  20. महान्यायाधिवक्ताले तोकेका वर्गीकरणका मुद्दामा बहस पैरवी गर्ने ।

  21. यस निर्देशिकामा उल्लेख नभएका मुद्दा व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विविध विषयमा आवश्यक व्यवस्थापन गर्ने ।

  22. महान्यायाधिवक्ताले तोकेका अन्य कार्य गर्ने ।

  23. मुद्दा व्यवस्थापन विभाग अन्तर्गत निम्न महाशाखा रहनेछन् :

  • मुद्दा व्यवस्थापन महाशाखा

       मुद्दा व्यवस्थापन महाशाखाबाट महान्यायाधिवक्ता कार्यालय तथा अन्तर्गतका कार्यालयवाट सम्पादन हुने मुद्दा, वहस तथा पुनरावेदन सम्वन्धी कार्यका सम्वन्धमा देहाय बमोजिमका             कार्य सम्पादन हुनेछन् :

  • सर्वोच्च अदालतमा दर्ता गरिने पुनरावेदन, पुनरावलोकन र निवेदन सम्बन्धी कार्य तथा तत्सम्बन्धी निकासा व्यवस्थापन गर्ने ।

  • सर्वोच्च अदालतमा पेश गर्नका लागि प्राप्त लिखित जवाफ दर्ता गर्न पठाउने तथा लिखित जवाफ तयार गर्दा सल्लाह लिने परिपाटीको विकास गर्ने लगायत लिखित जवाफसँग सम्बन्धित अन्य कार्यको व्यवस्थापन गर्ने ।

  • पुनरावेदन, पुनरावलोकन, दोहोर्यार्इ पाउनका लागि पेश गरिने निवेदन तथा अन्य निवेदनका लागि प्राप्त फाइलमा नक्कल कागजातहरू दुरूस्त रहे नरहेको हेरी दुरूस्त गर्न लगाउने लगायत तत्सम्बन्धमा अन्य व्यवस्थापन गर्ने ।

  • सर्वोच्च अदालतमा दर्ता भएका नेपाल सरकार वा नेपाल सरकारको हक हित समावेश भएको रिट तथा मुद्दाहरूको दर्ता, फैसला, फैसला प्राप्त मिति, फैसलाको संक्षिप्त ब्यहोरा लगायत अन्य आवश्यक अभिलेखीकरण गर्ने ।

  • सर्वोच्च अदालतबाट भएका आदेश र फैसलाहरू प्राप्त भएको तीन दिन भित्र सम्बन्धित विभागबाट फाइल लिई सम्बन्धित निकायमा संप्रेषित गर्ने ।

  • मुद्दा तथा रिट निवेदनहरूमा प्रभावकारी रूपमा बहसपैरवी गर्न चाल्नुपर्ने सामयिक कदमहरूबारे आवश्यकतानुसार नीतिगत व्यवस्था र व्यावहारिक उपायको तर्जुमा गरी सुझाव दिने ।

  • बहस पैरवी र प्रतिरक्षाको सम्बन्धमा आइपर्ने समस्याहरू व्यवस्थापन गर्ने ।

  • सर्वोच्च अदालतबाट समयमानै साप्ताहिक तथा दैनिक मुद्दा पेशी सूची प्राप्त गरी प्रत्येक दिन दश वजे सबै सरकारी वकीललाई संप्रेषित गर्ने ।

  • अदालतबाट बहसको पालो आएको सम्बन्धित सरकारी वकीललाई खबर गर्ने व्यवस्थालाई चुस्त बनाउने र सामयिक रूपमा सुधारका उपायहरू अवलम्बन गर्दै जाने ।

  • सर्वोच्च अदालतमा साक्षी परीक्षण हुने अवस्थामा सोसम्बन्धी कार्य र तत्सम्बन्धमा अन्य व्यवस्थापन गर्ने ।

  • सरकारी वकीलले पेश गरेको बहसनोटको एक प्रति प्राप्त गरी अभिलेख राखी संस्थागत गर्ने व्यवस्था र बहसनोट सम्बन्धमा अन्य व्यवस्थापन गर्ने ।

  • अदालतबाट प्राप्त पेशीको सूचनाहरू समयमै सम्बन्धित महाशाखामा संपे्रषित गर्ने, त्यसको अभिलेख व्यवस्थित गर्ने, पेशीमा सरकारी वकीलको बहस र अदालत तथा सरकारी वकीलबाट पेशी हटाएको सूचना अदालतमा पेशीको खबर दिने ब्यक्ति मार्फत प्राप्त हुने प्रणाली विकास गरी अभिलेखीकरण गर्ने र पेशी व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित अन्य कार्य गर्ने ।

  • प्रतिरक्षालाई प्रभावकारी वनाउन चाल्नु पर्ने कदमका सम्बन्धमा मुद्दा तथा बहस व्यवस्थापन विभाग समक्ष प्रतिवेदन गर्ने ।

  • मुद्दा र बहस व्यवस्थापन सम्बन्धमा अन्तरविभाग समन्वय र सम्पर्क कायम गर्ने ।

  • मुद्दा र बहस व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विषयमा सुधारका लागि विभागीय प्रमुख मार्फत महान्यायाधिवक्ता समक्ष सिफारिस गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ताले तोकेका मुद्दाहरूमा बहस पैरवीको काम गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ता र सम्बन्धित नायब महान्यायाधिवक्ताले तोकेका तथा महाशाखासँग सम्बन्धित अन्य कार्य गर्ने,

यस महाशाखा अन्तर्गत निम्न शाखाहरु रहनेछन् :

  • पुनरावेदन शाखा

  • मुद्दा शाखा

  • रिट शाखा

  • अभिलेख, नजिर संकलन र प्रवाह शाखा

  • अभियोजन अनुगमन तथा मूल्याकंन महाशाखा

      यस महाशाखाबाट अभियोजन अनुगमन र अभियोजन मूल्याङकनका सम्वन्धमा देहाय बमोजिमका कार्य सम्पादन हुनेछन् :–

  • मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट मुद्दा नचलाउने गरी प्राप्त फाइलमा निकासा सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  • मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट मुद्दा चलाउने नचलाउने सम्बन्धमा कुनै कानूनी द्विविधा वा असुविधा भएमा त्यसमा आवश्यक छलफल गराउने तथा यस्ता विषयमा महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयबाट दिइने निकासा वा निर्णयमा एकरूपता कायम गर्ने सम्बन्धमा सरकारी वकीलबीच आवश्यक नीतिगत छलफल र समन्वय गरी विभागीय प्रमुख मार्फत महान्यायाधिवक्ता समक्ष निर्णयका लागि अनुरोध गर्ने र त्यसको सबै सरकारी वकीललाई सूचना प्रवाह गर्ने ।

  • मातहतका सरकारी वकीललाई अभियोजन सम्बन्धमा परेका द्विविधाको निकासा दिने ।

  • अभियोजनको स्तर निर्धारणका लागि निर्देशिकाको तर्जुमा गर्ने एवं त्यसको कार्यान्वयन, अनुगमन, मूल्याङ्कन र परिमार्जन गर्ने तथा अदालतमा सरकारी वकीलले दायर गरेका अभियोगपत्रहरू महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयमा प्राप्त हुने व्यवस्था गरी त्यसको अध्ययन, कानूनी परीक्षण गरी तत्सम्बन्धमा सुधार गर्न वा गुणस्तरीयता ल्याउनका लागि सम्बन्धित सरकारी वकीललाई निर्देशन दिने लगायतका आवश्यक कार्य गर्ने ।

  • जिल्ला सरकारी वकील कार्यालयले गरेको अभियोजनको सफलता र असफलताको अनुसन्धान र मूल्याङ्कन गरी. अभियोजन असफल हुनुका कारणहरू तथ्यमूलक आधारमा पहिचान गर्ने र सुधारका उपायहरू प्रक्षेपण गर्ने ।

  • अनुसन्धान र मुल्यांकनका आधारमा सुधार गर्न चाल्नुपर्ने कदम बारे अध्ययन अनुसन्धान र नीति निर्माणसम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  • अभियोजनका सन्दर्भमा उपयुक्त कानूनको अभाव देखिएका कसूरको पहिचान गरी कानून निर्माणका लागि उपयुक्त सिफारिस गर्ने ।

  • अभियोजन परामर्श डेस्क स्थापना गरी मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट अभियोजन सम्बन्धमा कुनै राय माग भएमा तत्काल सो राय प्रदान गर्ने, अभियोग सम्बन्धमा माग भएको सहयोग प्रदान गर्ने र सो का लागि मातहतका कार्यालयलाई सिधा सम्बन्ध र फोनको व्यवस्था गरी त्यसको सूचना दिने ।

  • महान्यायाधिवक्ताले तोकेको वर्गीकरणका मुद्दाहरूमा बहस पैरवीको काम गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ता र सम्बन्धित नायब महान्यायाधिवक्ताले तोकेका तथा महाशाखासँग सम्बन्धित अन्य कार्य गर्ने ।

  1. योजना, अनुसन्धान तथा अनुगमन विभाग

          यस विभागबाट महान्यायाधिवक्ता कार्यालय र अन्तर्गतका कार्यालयहरुका लागि योजना तर्जुमा, अध्ययन अनुसन्धान, अनुगमनका सम्वन्धमा सम्वन्धमा देहायबमोजिमका कार्यहरू            सम्पादन हुनेछन्ः–

  • सरकारी वकील कार्यालयको संस्थागत विकास र सरकारी वकीलको व्यावसायिक दक्षता विकासका लागि अध्ययन, अनुसन्धान गरी प्रतिवेदन प्रकासित गर्ने ।

  • नेपाल सरकारको हक हित सरोकार निहित मुद्दामा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयले प्रतिनिधित्व गर्ने, नेपाल सरकारका विरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामा परेका मुद्दा मामिलाको प्रतिरक्षा गर्ने वा गराउने प्रणालीको विकास गर्ने तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तार सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  • नियम ८ बमोजिम मातहत सरकारी वकील कार्यालयको वार्षिक रूपमा अनुगमन गर्ने, गराउने र सो अनुगमनका आधारमा सरकारी वकील कार्यालयको जग्गा, भवन, स्रोत साधन, सवारी साधन आदिको अवस्था र सुधारको आवश्यकताका सम्वन्धमा स्वयम र सरकारी वकीलको कार्यसम्पादनका सम्बन्धमा सम्बन्धित विभागमा जानकारी दिई सम्वन्धित विभागवाट सो सम्वन्धमा आवश्यक कारवाही अगाडि वढाउने ।

  • जिल्ला सरकारी वकील कार्यालयहरूले गरेको अभियोजनको परिणामको मूल्याङ्कन गरी त्यसमा सुधार गर्न चाल्नुपर्ने कदम बारे अध्ययन, अनुसन्धान र नीति निर्माणसम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  • सरकारी वकील र सरकारी वकील कार्यालयको संस्थागत र व्यावसायिक दक्षता विकासका लागि दातृ निकायसँग सम्पर्क, छलफल र तत्सम्बन्धमा कार्यक्रम तथा प्रस्ताव तयार गरी सहयोग प्राप्त गर्ने विषयमा कार्य गर्ने ।

  • मातहत सरकारी वकील कार्यालयबाट मासिक तथा वार्षिक रूपमा प्राप्त हुने प्रतिवेदनहरू समयमै प्राप्त गर्ने व्यवस्था गरी त्यसको जाँच, अभिलेख र विश्लेषण गरी आवश्यकता अनुसार सुधार गर्न व्यवस्थापन समितिमा पेश गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ता कार्यालयको वार्षिक प्रतिवेदन तयार गर्ने ।

  • बुलेटिन प्रकाशन गरी सूचना प्रवाह गर्ने ।

  • समन्वय समितिवाट भएका निर्णयहरू कार्यान्वयन सम्बन्धी व्यवस्थापकीय कार्य गर्ने ।

  • सरकारी वकीलहरूको क्षेत्रीय र केन्द्रीय कार्य समिक्षा तथा अनुशिक्षण कार्यक्रम तर्जुमा गरी सञ्चालन गर्ने ।

  • सामयिक विषयहरूमा सरोकारवालाहरूसँग अन्तरक्रिया कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयको संस्थागत विकासका लागि रणनीतिक योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन र मूल्याङ्कन तथा परिमार्जन सम्बन्धी कार्य गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ता कार्यालय र अन्तर्गतका कार्यालयहरुमा रहेको प्रविधि तथा इ एटर्नीको अवधारणालाई व्यवस्थित गर्न

  • महान्यायाधिवक्ताले तोकेका मुद्दाहरूमा बहस पैरवीको काम गर्ने ।

  • यस निर्देशिकामा उल्लेख नभएका योजना, अनुसन्धान तथा अनुगमनको विषयसँग सम्बन्धित विविध विषयमा काम गर्ने ।

  • महान्यायाधिवक्ताले तोकेका अन्य कार्य गर्ने ।

      यस विभाग अन्तर्गत निम्न वमोजिमका महाशाखा र शाखाहरु रहनेछन् :–

  • योजना, अनुसन्धान तथा अनुगमन महाशाखा

  1. वार्षिक प्रतिवेदन तथा प्रकाशन शाखा

  2. रणनीतिक योजना कार्यान्वयन तथा अनुगमन शाखा

  3. भौतिक प्रशासन शाखा

  4. अनुसन्धान शाखा

  5. समुदाय र सरकारी वकील संवाद शाखा

  • सूचना प्रविधि महाशाखा

  1. कार्यालय तथा जनशक्ति व्यवस्थापन विभाग

  2. मानव अधिकार संरक्षण, कानूनी राय तथा सुशासन विभाग